Fulfillment w Niemczech, sprzedaż do Francji: jak rozliczyć VAT krok po kroku?

Masz firmę w Polsce, wysyłasz własny towar do centrum fulfillmentowego w Niemczech, a następnie sprzedajesz go klientowi indywidualnemu we Francji. Gdzie w takim układzie rozliczasz VAT — w Polsce, Niemczech czy Francji? Odpowiedź nie sprowadza się do jednego kraju, ponieważ obowiązki VAT powstają na różnych etapach w trzech państwach, ale nie oznacza to, że od jednej sprzedaży płacisz podatek trzy razy. Polska jest państwem, z którego przemieszczasz własny zapas do Niemiec, i może być jednocześnie państwem identyfikacji dla procedury OSS. W Niemczech pojawiają się obowiązki związane z przemieszczeniem własnych towarów do tamtejszego magazynu i ich dalszym wykorzystaniem w działalności. Francja jest natomiast państwem, w którym kończy się transport towaru do konsumenta, dlatego to właśnie tam znajduje się miejsce opodatkowania sprzedaży B2C z niemieckiego magazynu. Żeby poprawnie rozliczyć cały model, trzeba więc rozdzielić transfer towaru z Polski do Niemiec od późniejszej sprzedaży z Niemiec do Francji i nie traktować ich jako jednego zdarzenia podatkowego.

Sprzedaż towaru wysyłanego z magazynu w Niemczech do konsumenta we Francji jest co do zasady wewnątrzwspólnotową sprzedażą towarów na odległość, czyli WSTO. W tym konkretnym modelu francuski VAT stosuje się zasadniczo od pierwszej sprzedaży z niemieckiego magazynu do francuskiego konsumenta. Unijny próg 10 000 EUR nie pozwala pozostawić tej sprzedaży w VAT państwa rozpoczęcia wysyłki, ponieważ uproszczenie związane z tym limitem może działać tylko przy spełnieniu określonych warunków, w tym wtedy, gdy towary są wysyłane z państwa, w którym przedsiębiorca jest ustanowiony. Tutaj firma ma siedzibę w Polsce, natomiast towary do francuskiego klienta ruszają z Niemiec, dlatego ten warunek nie jest spełniony. Francuski VAT od WSTO można natomiast rozliczyć przez unijną procedurę OSS, na przykład w Polsce. W deklaracji OSS wykazuje się wtedy sprzedaż rozpoczynającą się w Niemczech i kończącą we Francji, z zastosowaniem właściwej francuskiej stawki VAT. Jeżeli obowiązki we Francji ograniczają się do transakcji, które prawidłowo mieszczą się w procedurze OSS, sama taka sprzedaż nie wymaga z tego powodu osobnej rejestracji VAT we Francji.

Jednocześnie OSS nie zastępuje obowiązków powstających w Niemczech. Kluczowym zdarzeniem nie jest tu samo fizyczne przechowywanie zapasu, lecz wcześniejsze przemieszczenie własnych towarów z Polski do Niemiec. Jeżeli przenosisz towary należące do Twojej firmy z Polski do niemieckiego centrum fulfillmentowego, taki transfer jest co do zasady rozliczany jako nietransakcyjne WDT w Polsce i odpowiadające mu WNT w Niemczech. To właśnie ten mechanizm, wraz z dalszym wykorzystaniem zapasu w Niemczech, typowo powoduje konieczność niemieckiej rejestracji VAT. Transferu własnych towarów nie można rozliczyć przez OSS, ponieważ procedura ta służy do rozliczania określonych transakcji sprzedażowych B2C, a nie przesunięć własnego stocku pomiędzy państwami UE. W praktyce oznacza to, że możesz korzystać z OSS w Polsce do raportowania sprzedaży Niemcy Francja, a jednocześnie nadal potrzebować niemieckiego numeru VAT do prawidłowego rozliczenia WNT i innych lokalnych obowiązków wynikających z obecności zapasu w Niemczech.

Ten poradnik jest przeznaczony przede wszystkim dla polskich przedsiębiorców e-commerce, którzy osiągnęli skalę pozwalającą myśleć o magazynowaniu towarów bliżej klientów zagranicznych albo są właśnie na etapie przygotowywania takiego modelu. Jeżeli prowadzisz firmę z siedzibą w Polsce, korzystasz lub planujesz korzystać z centrum fulfillmentowego w Niemczech i chcesz utrzymywać tam własny zapas, opisany scenariusz może bezpośrednio dotyczyć Twojej działalności. Szczególnie często pojawia się on w firmach, które chcą skrócić czas dostawy do klientów w Europie Zachodniej i zamiast wysyłać każde zamówienie z Polski, wcześniej przenoszą większą partię towaru do niemieckiego magazynu. Jeśli następnie z tego magazynu realizujesz zamówienia składane przez konsumentów we Francji, musisz uwzględnić dwa oddzielne etapy: najpierw przemieszczenie własnych towarów Polska Niemcy, a później sprzedaż Niemcy Francja. Każdy z nich wywołuje inne skutki VAT i trafia do innego rodzaju rozliczeń.

Ten model dotyczy również sytuacji, w której nie organizujesz osobiście przewozu każdej paczki, lecz korzystasz z operatora fulfillmentowego, który przechowuje towary, kompletuje zamówienia i przekazuje je przewoźnikowi. Dla kwalifikacji sprzedaży jako WSTO nie jest konieczne, abyś samodzielnie zamawiał kuriera dla każdego klienta. Wystarczy, że wysyłka odbywa się przez Ciebie, na Twoją rzecz lub uczestniczysz w jej organizacji pośrednio. Jeżeli więc towar znajduje się w Niemczech i stamtąd jest kierowany do konsumenta we Francji w ramach realizowanej przez Ciebie sprzedaży, co do zasady nadal mówimy o transgranicznej sprzedaży B2C objętej zasadami WSTO. W praktyce najważniejsze będzie wtedy ustalenie, jak rozliczyć przemieszczenie zapasu do Niemiec, gdzie potrzebujesz lokalnej rejestracji VAT, dlaczego sprzedaż do Francji podlega francuskiemu VAT oraz w jaki sposób OSS pozwala raportować tę sprzedaż bez konieczności rejestrowania się we Francji wyłącznie z tytułu transakcji objętych tą procedurą.

Kiedy ten scenariusz może wyglądać inaczej?

Opisany model zakłada typową sprzedaż towarową w e-commerce: polski przedsiębiorca posiada własny towar, przemieszcza go do magazynu w Niemczech, a następnie wysyła go z Niemiec do konsumentów we Francji. Nie każdą transakcję można jednak automatycznie wpisać w ten schemat. Innej analizy mogą wymagać towary instalowane lub montowane, nowe środki transportu oraz produkty objęte szczególnymi zasadami VAT. W takich przypadkach sposób ustalania miejsca opodatkowania może odbiegać od standardowych zasad WSTO. Znaczenie ma również status nabywcy. Istotna różnica pojawia się wtedy, gdy kupującym jest przedsiębiorca dokonujący zakupu jako podatnik, w szczególności gdy posiada właściwy numer VAT UE. Typowa sprzedaż B2B z Niemiec do Francji wymaga wtedy analizy zasad właściwych dla WDT i WNT, a nie zasad WSTO stosowanych przy sprzedaży konsumenckiej. Nie należy jednak sprowadzać tego do prostego założenia, że każda sprzedaż wystawiona „na firmę” automatycznie wypada z WSTO, ponieważ w przepisach istnieją również szczególne kategorie nabywców, dla których kwalifikacja transakcji może wyglądać inaczej.

Osobnej oceny wymagają także niektóre modele sprzedaży przez marketplace. Platforma może w określonych sytuacjach zostać uznana dla celów VAT za dostawcę, ale nie dzieje się tak automatycznie przy każdej sprzedaży realizowanej za jej pośrednictwem. Szczególne zasady dotyczą między innymi określonych przesyłek importowanych oraz niektórych dostaw w UE, gdy podstawowy sprzedawca nie jest ustanowiony na terytorium Unii. Jeżeli natomiast prowadzisz polską firmę, czyli jesteś przedsiębiorcą ustanowionym w UE, a towary znajdują się już w magazynie w Niemczech, samo korzystanie z marketplace nie oznacza, że platforma przejmuje Twój obowiązek rozliczenia VAT przy sprzedaży do francuskiego konsumenta. W takim przypadku nadal trzeba przeanalizować rzeczywistą rolę platformy, sposób organizacji sprzedaży i transportu oraz status uczestników transakcji. Dopiero na tej podstawie można ustalić, czy sprzedaż pozostaje Twoją WSTO z Niemiec do Francji, czy zastosowanie ma jeden ze szczególnych mechanizmów przewidzianych dla platform elektronicznych.

Najpierw najważniejsze: w tej sprzedaży występują trzy różne zdarzenia VAT

Model, w którym polska firma wysyła własny towar do centrum fulfillmentowego w Niemczech, a następnie realizuje stamtąd zamówienia klientów we Francji, trzeba rozłożyć na kilka osobnych etapów. To ważne, ponieważ każdy z nich może powodować inne obowiązki i być wykazywany w innym miejscu. Sam fakt, że cały proces biznesowo wygląda jak jedna operacja logistyczno-sprzedażowa, nie oznacza, że tak samo będzie traktowany dla celów VAT. Najpierw dochodzi do przemieszczenia własnego towaru z Polski do Niemiec. Później zapas znajduje się i jest wykorzystywany w Niemczech, co wiąże się z lokalnymi obowiązkami podatkowymi. Dopiero na kolejnym etapie dochodzi do właściwej sprzedaży na rzecz klienta indywidualnego we Francji. Rozdzielenie tych zdarzeń pozwala uniknąć jednego z najczęstszych błędów w e-commerce transgranicznym, czyli próby rozliczenia całego modelu wyłącznie przez OSS albo wyłącznie w kraju siedziby przedsiębiorcy.

Przemieszczenie własnego towaru z Polski do Niemiec

Gdy wysyłasz partię własnego towaru z Polski do magazynu fulfillmentowego w Niemczech, nie dochodzi jeszcze do sprzedaży na rzecz końcowego klienta. Towar nadal należy do Twojej firmy, zmienia jedynie miejsce fizycznego przechowywania. Dla VAT taki transfer nie jest jednak obojętny. Co do zasady po stronie polskiej przemieszczenie własnych towarów do innego państwa członkowskiego jest traktowane jako nietransakcyjne wewnątrzwspólnotowe dostarczenie towarów, czyli WDT własnych towarów. Po stronie niemieckiej odpowiada mu wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, czyli WNT. W praktyce oznacza to, że jedna fizyczna operacja logistyczna powoduje obowiązki raportowe w dwóch państwach: w Polsce, z której zapas wyjeżdża, oraz w Niemczech, do których trafia.

To rozróżnienie ma duże znaczenie, ponieważ transfer własnego towaru nie jest transakcją, którą można rozliczyć przez OSS. OSS służy do określonych rodzajów sprzedaży B2C, natomiast przesunięcie stocku między państwami UE trzeba wykazać w standardowych rozliczeniach VAT właściwych dla państwa wysyłki i państwa przeznaczenia. Jeżeli więc planujesz niemiecki fulfillment jako stały element ekspansji, powinieneś uwzględnić skutki VAT już w momencie pierwszego zatowarowania magazynu, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się pierwsze zamówienie z Francji. Z punktu widzenia podatku historia konkretnej sztuki produktu zaczyna się wcześniej niż sprzedaż konsumentowi.

Przechowywanie zapasu w Niemczech

Samo fizyczne leżenie towaru na półce w magazynie nie jest osobną sprzedażą i nie tworzy kolejnej dostawy tylko dlatego, że zapas pozostaje w Niemczech przez określony czas. Nie oznacza to jednak, że obecność własnego stocku w Niemczech można zignorować w rozliczeniach. Kluczowe znaczenie ma to, że towary zostały wcześniej przemieszczone do Niemiec i po stronie niemieckiej co do zasady powstało odpowiadające temu WNT. W standardowym modelu fulfillmentowym to właśnie ten mechanizm, wraz z dalszym wykorzystywaniem zapasu do działalności prowadzonej z niemieckiego magazynu, typowo powoduje konieczność lokalnej rejestracji VAT. Nie należy jednak traktować tej zasady jako absolutnej dla każdego możliwego modelu logistycznego, ponieważ w szczególnych strukturach mogą wystąpić wyjątki od standardowego traktowania przemieszczenia jako transferu własnych towarów.

Znaczenie niemieckiej rejestracji staje się jeszcze bardziej widoczne, gdy z tego samego magazynu obsługujesz różne rodzaje zamówień. Jeżeli część towaru trafia do klientów indywidualnych w Niemczech, taka sprzedaż jest lokalną sprzedażą niemiecką i nie rozliczasz jej przez OSS jako WSTO. W lokalnym rozliczeniu mogą pojawić się również określone kwoty niemieckiego VAT naliczonego związane z działalnością, o ile spełnione są warunki jego odliczenia. Dlatego nie warto traktować niemieckiej rejestracji jako dodatkowej formalności wynikającej po prostu z wynajęcia powierzchni magazynowej. Jej źródłem jest przede wszystkim mechanizm podatkowy związany z przemieszczeniem własnego towaru do Niemiec i późniejszym wykorzystywaniem go w sprzedaży.

Sprzedaż z Niemiec do konsumenta we Francji

Trzeci etap zaczyna się w momencie, gdy klient indywidualny we Francji składa zamówienie, a towar zostaje wysłany do niego z niemieckiego magazynu. Transport rozpoczyna się w Niemczech i kończy we Francji, dlatego taka dostawa spełnia co do zasady definicję WSTO. Nie zmienia tego fakt, że sprzedawcą jest polska firma ani że obsługą logistyczną zajmuje się zewnętrzny operator. Jeżeli wysyłka odbywa się przez sprzedawcę, na jego rzecz albo sprzedawca uczestniczy w jej organizacji pośrednio, transakcja nadal może być traktowana jako wewnątrzwspólnotowa sprzedaż towarów na odległość. Z perspektywy miejsca opodatkowania zasadnicze znaczenie ma więc droga towaru: z Niemiec do Francji.

W tym konkretnym układzie sprzedaż do francuskiego konsumenta jest co do zasady opodatkowana we Francji, a więc należy zastosować właściwą dla danego produktu francuską stawkę VAT. Nie należy naliczać polskiej stawki tylko dlatego, że firma ma siedzibę w Polsce, ani niemieckiej stawki tylko dlatego, że paczka rozpoczyna drogę w niemieckim magazynie. Francuski VAT może zostać rozliczony przez unijną procedurę OSS, na przykład przy wykorzystaniu Polski jako państwa identyfikacji. Dzięki temu nie trzeba z samego tytułu prawidłowo objętej OSS sprzedaży WSTO rejestrować się lokalnie do VAT we Francji. Nie znosi to jednak obowiązków niemieckich powstałych wcześniej w związku z przemieszczeniem i wykorzystaniem zapasu.

Co się dzieje? Rodzaj rozliczenia Gdzie?
Polska → magazyn w Niemczech WDT/WNT własnych towarów Polska i Niemcy
Towar znajduje się i jest wykorzystywany w niemieckim magazynie lokalne obowiązki związane z niemiecką rejestracją VAT Niemcy
Niemcy → klient B2C we Francji WSTO francuski VAT, możliwy do rozliczenia przez OSS

Fulfillment w Niemczech i sprzedaż do Francji — VAT krok po kroku

Po rozdzieleniu całego modelu na poszczególne zdarzenia można przejść do praktycznej kolejności działania. Najważniejsze jest zachowanie właściwej chronologii: najpierw ustalasz fizyczny przebieg dostaw, następnie porządkujesz rejestrację i rozliczenia związane z niemieckim zapasem, a dopiero potem rozliczasz sprzedaż kierowaną do francuskiego konsumenta. W e-commerce łatwo skoncentrować się wyłącznie na tym, co dzieje się w checkoutcie i jaką stawkę VAT widzi klient. Przy zagranicznym fulfillmentcie równie istotne jest jednak to, co wydarzyło się z towarem przed złożeniem zamówienia. Właśnie dlatego prawidłowe rozliczenie powinno zaczynać się od mapy przepływu towarów, a nie od wyboru stawki w systemie sprzedażowym.

Krok 1. Ustal, skąd faktycznie wysyłany jest towar

Pierwszym pytaniem przy każdym modelu fulfillmentowym powinno być nie „gdzie mam firmę?”, lecz „skąd fizycznie rusza towar do tego konkretnego klienta?”. W omawianym przykładzie odpowiedź brzmi: z Niemiec. To właśnie tam znajduje się zapas w momencie złożenia zamówienia i stamtąd rozpoczyna się transport do francuskiego konsumenta. Ta informacja ma bezpośrednie znaczenie dla kwalifikacji transakcji. Jeżeli transport rozpoczyna się w Niemczech, nie można traktować sprzedaży tak, jak gdyby towar był wysyłany z Polski tylko dlatego, że polska spółka wystawia dokument sprzedaży, prowadzi sklep internetowy albo przyjmuje płatność. Dla VAT fizyczny przepływ towaru jest jednym z podstawowych elementów, które trzeba ustalić przed zastosowaniem właściwych zasad.

Staje się to szczególnie ważne, gdy firma korzysta z kilku magazynów jednocześnie. Ten sam produkt może być dostępny w Polsce, Niemczech czy innym kraju, a system logistyczny może automatycznie wybrać magazyn, z którego dane zamówienie zostanie zrealizowane. Z punktu widzenia rozliczeń nie wystarczy wtedy przypisać jednego schematu VAT do całego rynku francuskiego. Trzeba być w stanie ustalić, skąd faktycznie wyszła konkretna przesyłka. Jeżeli jedno zamówienie do Francji rusza z Polski, a inne z Niemiec, historia VAT tych transakcji może się różnić. Dlatego przy skalowaniu sprzedaży warto zadbać o to, aby dane magazynowe, raporty fulfillmentowe i ewidencja zamówień pozwalały jednoznacznie połączyć każdą sprzedaż z miejscem rozpoczęcia transportu.

Krok 2. Zarejestruj się do VAT w Niemczech

Jeżeli przed rozpoczęciem sprzedaży przemieszczasz własne towary z Polski do magazynu w Niemczech, po stronie niemieckiej co do zasady powstaje WNT. W standardowym modelu fulfillmentowym jest to jeden z podstawowych powodów, dla których potrzebna staje się niemiecka rejestracja VAT. W praktyce warto więc przeanalizować ten obowiązek jeszcze przed pierwszym zatowarowaniem magazynu, a nie dopiero wtedy, gdy pojawi się sprzedaż do francuskich klientów. Trzeba jednak pamiętać, że kwalifikacja zależy od rzeczywistego modelu logistycznego i prawnego. W szczególnych strukturach mogą wystąpić wyjątki od standardowego traktowania przemieszczenia jako transferu własnych towarów, dlatego wniosek o konieczności rejestracji należy odnosić do opisanego tutaj, typowego modelu, w którym własny zapas jest przemieszczany z Polski i pozostaje do dyspozycji przedsiębiorcy w Niemczech.

Niemieckie rozliczenie nie musi ograniczać się wyłącznie do WNT własnych towarów. Jeżeli z magazynu realizujesz również dostawy do klientów w Niemczech, lokalna sprzedaż B2C będzie rozliczana w niemieckiej deklaracji VAT, a nie przez OSS jako WSTO. W odpowiednich przypadkach w niemieckich rozliczeniach może pojawić się także VAT naliczony związany z lokalną działalnością, jeżeli przepisy pozwalają na jego odliczenie. Dlatego przy planowaniu fulfillmentu warto traktować niemiecką rejestrację jako odrębny element struktury VAT firmy, a nie jako część OSS. Oba mechanizmy mogą działać równolegle, ponieważ dotyczą innych transakcji i odpowiadają na inne obowiązki.

Czy OSS zwalnia z rejestracji VAT w Niemczech?

Nie. OSS i niemiecka rejestracja VAT rozwiązują dwa różne problemy. Procedura OSS pozwala uprościć raportowanie między innymi transgranicznej sprzedaży B2C do państw konsumpcji, takich jak Francja. Dzięki niej francuski VAT od sprzedaży Niemcy Francja może zostać zadeklarowany za pośrednictwem państwa identyfikacji OSS. Nie można jednak za pomocą tej procedury wykazać przemieszczenia własnych towarów z Polski do Niemiec ani niemieckiego WNT, które temu transferowi odpowiada.

Jeżeli więc Twoja firma korzysta z OSS w Polsce, nie oznacza to, że niemiecki numer VAT przestaje być potrzebny. W standardowym modelu możesz jednocześnie rozliczać niemieckie WNT i lokalne czynności w niemieckiej deklaracji VAT, a sprzedaż WSTO do francuskich konsumentów wykazywać w OSS. Próba przeniesienia wszystkich operacji do jednej procedury byłaby błędem, ponieważ OSS nie jest ogólnym systemem rozliczania każdej czynności wykonywanej poza Polską. Jego zakres jest ograniczony do określonych transakcji, a transfer własnego stocku oraz lokalne dostawy w państwie magazynowania pozostają poza nim.

Krok 3. Rozlicz przemieszczenie towarów Polska Niemcy

Przemieszczenie własnych towarów należy co do zasady rozliczyć po obu stronach granicy. W Polsce taki transfer jest traktowany jako nietransakcyjne WDT własnych towarów, a po stronie niemieckiej odpowiada mu WNT. Po stronie polskiej trzeba właściwie ująć transakcję w ewidencji i wymaganych rozliczeniach oraz uwzględnić ją w informacji podsumowującej VAT-UE. Jeżeli do WDT ma zostać zastosowana stawka 0%, muszą być spełnione aktualne warunki przewidziane w polskich przepisach, w tym wymagania materialne i dokumentacyjne. Dlatego przy fulfillmentcie dokumenty potwierdzające rzeczywiste przemieszczenie towarów do Niemiec powinny być gromadzone systematycznie i w sposób pozwalający powiązać je z konkretnymi transferami zapasu.

Po stronie niemieckiej ten sam transfer jest co do zasady rozpoznawany jako WNT. W niemieckim rozliczeniu pojawia się VAT należny z tego tytułu, a jeżeli spełnione są odpowiednie warunki, przedsiębiorca może mieć jednocześnie prawo do odliczenia podatku naliczonego. W efekcie transfer może być ekonomicznie neutralny z punktu widzenia VAT, ale nadal wymaga prawidłowego raportowania i dokumentacji po obu stronach. Neutralność podatkowa nie oznacza braku obowiązków administracyjnych. Przy większej skali działalności szczególnego znaczenia nabiera również spójność danych pomiędzy raportami magazynowymi, dokumentami transportowymi oraz polskim i niemieckim rozliczeniem VAT.

Co wykazujesz w Polsce?

Po stronie polskiej trzeba przede wszystkim rozpoznać WDT własnych towarów i ująć je we właściwych ewidencjach oraz rozliczeniach. Należy również uwzględnić wymagane raportowanie VAT-UE. Jeżeli rozliczenie ma korzystać ze stawki 0%, konieczne jest spełnienie aktualnych warunków przewidzianych przez polskie przepisy. W modelu fulfillmentowym dokumentacja logistyczna powinna więc być traktowana nie tylko jako materiał operacyjny dla zespołu magazynowego, ale również jako część dokumentacji podatkowej, która pozwala wykazać rzeczywisty przebieg transferu własnych towarów.

Co wykazujesz w Niemczech?

Po stronie niemieckiej trzeba odpowiednio wykazać WNT wynikające z przemieszczenia własnego towaru. Powstaje z tego tytułu niemiecki VAT należny, a przy spełnieniu warunków przedsiębiorca może mieć jednocześnie prawo do jego odliczenia. W rozliczeniach niemieckich znajdą się także inne czynności podlegające lokalnemu raportowaniu, jeśli występują, na przykład sprzedaż z niemieckiego magazynu do niemieckich konsumentów. Dlatego dane dotyczące przepływu zapasu powinny być spójne z danymi sprzedażowymi. Im większa skala fulfillmentu, tym ważniejsze staje się precyzyjne uzgodnienie ruchów magazynowych z raportowaniem VAT.

Krok 4. Rozpoznaj sprzedaż Niemcy Francja jako WSTO

Gdy klient indywidualny we Francji kupuje towar, który znajduje się w Niemczech i stamtąd zostaje do niego wysłany, mamy co do zasady do czynienia z WSTO. Mechanizm jest prosty: towar rozpoczyna transport w jednym państwie członkowskim, a kończy go u konsumenta w innym państwie członkowskim. W tym przypadku początkiem transportu są Niemcy, a miejscem jego zakończenia Francja. To prowadzi do zastosowania zasad opodatkowania właściwych dla państwa konsumpcji, czyli Francji. Na fakt, że sprzedawcą pozostaje polska firma, trzeba patrzeć osobno od tego, gdzie opodatkowana jest konkretna sprzedaż.

W omawianym modelu oznacza to co do zasady zastosowanie francuskiej stawki VAT właściwej dla sprzedawanego produktu. Nie zmienia tego lokalizacja centrum fulfillmentowego ani fakt, że podatnik rozlicza OSS w Polsce. OSS jest sposobem raportowania i zapłaty podatku, a nie mechanizmem zmieniającym miejsce jego należności. Nie zamienia więc francuskiego VAT w polski i nie powoduje, że państwem opodatkowania staje się Polska. Z perspektywy prawidłowego naliczenia podatku najważniejsze pozostaje to, że towar kończy transport we Francji, dlatego właśnie francuskie zasady stawkowe trzeba brać pod uwagę przy konfiguracji sprzedaży.

Dlaczego nie niemiecki VAT?

Niemcy są państwem, z którego towar jest wysyłany, ale przy WSTO podstawową zasadą jest opodatkowanie w państwie zakończenia transportu. W tym przypadku jest nim Francja. Dodatkowo w omawianym modelu nie można oprzeć się na unijnym progu 10 000 EUR, aby pozostawić tę sprzedaż w VAT państwa wysyłki. Firma jest ustanowiona w Polsce, natomiast towary rozpoczynają transport w Niemczech, więc jeden z warunków stosowania tego uproszczenia nie jest spełniony. Z tego względu francuski VAT należy co do zasady stosować już od pierwszej takiej sprzedaży do francuskiego konsumenta.

Dlaczego nie polski VAT?

Polska pozostaje państwem siedziby przedsiębiorcy, ale sama siedziba nie przesądza o miejscu opodatkowania WSTO. W tej konkretnej sprzedaży towar nie wyjeżdża z Polski i nie jest dostarczany polskiemu konsumentowi. Rozpoczyna transport w Niemczech, a kończy go we Francji. Polska może pełnić rolę państwa identyfikacji OSS i za jej pośrednictwem możesz raportować francuski VAT, ale nie oznacza to zastosowania polskiej stawki. To dwa różne zagadnienia: jedno dotyczy miejsca opodatkowania sprzedaży, a drugie technicznego sposobu jej zadeklarowania.

Krok 5. Zdecyduj, jak rozliczać francuski VAT: OSS czy lokalna rejestracja

Jeżeli sprzedaż Niemcy Francja spełnia warunki WSTO, polska firma może zasadniczo skorzystać z unijnej procedury OSS. W takim modelu Polska może być państwem identyfikacji, mimo że towary nie są wysyłane z Polski. W deklaracji wykazuje się sprzedaż rozpoczynającą się w Niemczech i kończącą we Francji oraz stosuje odpowiednią francuską stawkę VAT. Jest to szczególnie praktyczne przy ekspansji na kilka rynków, ponieważ pozwala raportować objęte procedurą transakcje B2C do różnych państw konsumpcji bez konieczności rejestrowania się do VAT osobno w każdym z nich wyłącznie z tytułu tych dostaw.

Alternatywą jest lokalne rozliczenie VAT w państwie konsumpcji. W przypadku Francji oznaczałoby to rejestrację do VAT we Francji i rozliczanie tam francuskiego podatku od odpowiednich dostaw. Sam fakt sprzedaży WSTO z Niemiec do francuskich konsumentów nie wymusza jednak takiej rejestracji, jeśli transakcje można prawidłowo objąć OSS. Przy wyborze modelu trzeba pamiętać, że procedura OSS jest rozwiązaniem systemowym, a nie opcją, którą można swobodnie włączać i wyłączać dla pojedynczych krajów lub zamówień.

Wariant 1: OSS

W Polsce rejestracja do procedury unijnej odbywa się poprzez VIU-R. Po rejestracji sprzedaż objętą OSS wykazuje się w kwartalnych deklaracjach VIU-DO, a podatek wpłaca się w euro. Jeżeli towary rozpoczynają wysyłkę w Niemczech, w odpowiednich danych deklaracji trzeba wykazać państwo rozpoczęcia transportu i informacje wymagane dla sprzedaży rozpoczynającej się poza państwem identyfikacji. Dla przedsiębiorcy oznacza to, że niemiecka rejestracja związana z zapasem może funkcjonować równolegle z polskim OSS wykorzystywanym do rozliczenia francuskiego VAT.

Wariant 2: lokalne rozliczenie we Francji

Zamiast korzystać z OSS przedsiębiorca może w określonym modelu rozliczać sprzedaż bezpośrednio we Francji, co wymaga lokalnej rejestracji i składania francuskich deklaracji zgodnie z obowiązującymi zasadami. Przy sprzedaży do jednego rynku może być to organizacyjnie wykonalne, jednak wraz ze wzrostem liczby państw konsumpcji rośnie liczba lokalnych obowiązków. Z tego powodu OSS jest często wybierany jako mechanizm pozwalający ograniczyć konieczność tworzenia osobnych rejestracji wyłącznie dla sprzedaży WSTO do kolejnych państw UE.

Ważne: nie wybierasz OSS osobno dla każdego kraju

Jeżeli przedsiębiorca decyduje się korzystać z unijnej procedury OSS, powinien stosować ją do wszystkich transakcji mieszczących się w zakresie tej procedury. Nie jest to system, w którym można dowolnie zdecydować, że sprzedaż do Francji będzie raportowana w OSS, a analogiczna sprzedaż do innego państwa zostanie bez dodatkowego uzasadnienia wyłączona z procedury. Dlatego przed rejestracją warto zmapować wszystkie kanały sprzedaży B2C, państwa wysyłki i państwa konsumpcji. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której ta sama organizacja stosuje różne schematy rozliczenia do porównywalnych transakcji bez wyraźnej podstawy.

Krok 6. Zastosuj właściwą francuską stawkę VAT

Gdy ustalisz już, że sprzedaż z niemieckiego magazynu do francuskiego konsumenta jest opodatkowana we Francji, kolejnym zadaniem jest ustalenie właściwej stawki VAT dla konkretnego produktu. Nie można po prostu przenieść stawki stosowanej w Polsce ani użyć niemieckiej stawki tylko dlatego, że wysyłka rozpoczyna się w Niemczech. Kraj siedziby operatora fulfillmentowego również nie wpływa na wysokość podatku należnego przy WSTO. Tak samo OSS nie ustanawia własnej „stawki europejskiej”. Procedura upraszcza raportowanie, ale kwotę podatku nadal oblicza się zgodnie z zasadami państwa konsumpcji.

Dlatego przy wejściu na rynek francuski trzeba zweryfikować klasyfikację produktów również z perspektywy francuskich regulacji. W przypadku towarów opodatkowanych standardową stawką zadanie będzie zwykle prostsze, ale nie wszystkie kategorie produktów są traktowane jednakowo. Jeżeli firma ma rozbudowany katalog i sprzedaje towary o różnych właściwościach, konfiguracja VAT powinna odbywać się na poziomie odpowiedniej kategorii lub produktu, a nie poprzez przypisanie jednej stawki do całej sprzedaży realizowanej do Francji.

Szczególną uwagę zwróć na produkty ze stawkami obniżonymi

Większej ostrożności wymagają między innymi określone rodzaje żywności, książki, wybrane produkty medyczne, niektóre towary przeznaczone dla dzieci oraz produkty podlegające szczególnym regulacjom. To, że dany towar korzysta z określonej stawki w Polsce lub Niemczech, nie oznacza automatycznie, że identyczne traktowanie obowiązuje we Francji. Przy planowaniu cen warto więc sprawdzić prawidłową stawkę przed uruchomieniem sprzedaży, ponieważ różnice w VAT wpływają nie tylko na rozliczenia, ale również na marżę i finalną cenę dla konsumenta.

W praktyce ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy ceny brutto są ustalane jednolicie dla kilku rynków. Jeżeli francuska stawka dla danego produktu jest inna niż zakładana w modelu finansowym, firma może prawidłowo pobierać od klienta tę samą cenę, ale osiągać inną marżę niż oczekiwana. Dlatego poprawna klasyfikacja VAT powinna być elementem przygotowania ekspansji, a nie dopiero korektą dokonywaną po pierwszych deklaracjach.

Krok 7. A co z limitem 10 000 euro?

Próg 10 000 EUR jest często przywoływany jako uproszczenie dla mniejszych wartości transgranicznej sprzedaży B2C w UE. W dużym skrócie dotyczy on określonych transakcji WSTO oraz określonych usług elektronicznych, telekomunikacyjnych i nadawczych, ale może być stosowany tylko po spełnieniu przewidzianych warunków. Jednym z nich jest to, aby przedsiębiorca był ustanowiony tylko w jednym państwie członkowskim. Drugim, kluczowym dla omawianego modelu, jest to, aby towary były wysyłane właśnie z tego państwa ustanowienia. Limit wartości nie działa więc w oderwaniu od fizycznego miejsca rozpoczęcia transportu.

W naszym przypadku firma jest ustanowiona w Polsce, ale towar sprzedawany francuskiemu konsumentowi rusza z magazynu w Niemczech. Z tego powodu nie jest spełniony warunek pozwalający zastosować uproszczenie związane z progiem 10 000 EUR. Nie należy więc zakładać, że dopóki sprzedaż do Francji pozostaje poniżej tego poziomu, można naliczać polski albo niemiecki VAT i dopiero po przekroczeniu limitu przejść na francuski. W tym modelu francuski VAT stosuje się co do zasady od pierwszej sprzedaży z Niemiec do francuskiego konsumenta.

Czego dotyczy próg 10 000 euro?

Próg obejmuje określone rodzaje transgranicznej sprzedaży B2C oraz wskazane usługi i jest pomyślany jako uproszczenie dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność z jednego państwa członkowskiego. Nie jest natomiast uniwersalnym limitem, poniżej którego każda firma e-commerce może automatycznie stosować VAT kraju, z którego akurat wysyła paczkę. Przy zagranicznym fulfillmentcie trzeba zawsze sprawdzić wszystkie warunki stosowania wyjątku, a nie tylko obrót.

Dlaczego magazyn w Niemczech komplikuje sprawę?

Problem nie polega na samym istnieniu magazynu, lecz na tym, że sprzedaż do Francji rozpoczyna się z państwa innego niż państwo ustanowienia przedsiębiorcy. Firma ma siedzibę w Polsce, a transport konkretnego zamówienia rozpoczyna się w Niemczech. To właśnie ta rozbieżność powoduje, że uproszczenie związane z progiem 10 000 EUR nie działa w omawianym przypadku. Zagraniczny fulfillment zmienia więc nie tylko logistykę, ale również sposób stosowania zasad VAT, które przy wysyłce wszystkich towarów bezpośrednio z Polski mogłyby wyglądać inaczej.

Krok 8. Złóż kwartalną deklarację OSS

Jeżeli korzystasz z unijnej procedury OSS w Polsce, sprzedaż objętą tą procedurą raportujesz kwartalnie w deklaracji VIU-DO. Deklarację składa się do końca miesiąca następującego po zakończeniu danego kwartału, a należny podatek wpłaca się w euro. W przypadku sprzedaży z niemieckiego magazynu do francuskiego konsumenta w deklaracji wykazujesz odpowiednie dane dotyczące państwa rozpoczęcia wysyłki, Francji jako państwa konsumpcji oraz właściwej francuskiej stawki i kwoty VAT. W praktyce oznacza to, że sprzedaż nie trafia do lokalnej francuskiej deklaracji, jeżeli została prawidłowo objęta OSS, mimo że to Francja pozostaje państwem, w którym podatek jest należny.

Jeżeli pozostajesz zarejestrowany w procedurze unijnej OSS, ale w danym kwartale nie wykonałeś żadnych dostaw ani usług objętych procedurą i nie dokonujesz korekt wcześniejszych okresów, składasz deklarację zerową. OSS należy więc traktować jako stały kwartalny obowiązek raportowy przez cały okres uczestnictwa w procedurze, a nie tylko jako deklarację składaną w kwartałach, w których pojawiła się sprzedaż. W większej firmie warto traktować ten proces jako osobny element zamknięcia podatkowego, który wymaga uzgodnienia danych z systemów sprzedażowych, magazynowych i płatniczych. Szczególnie przy wielu magazynach trzeba mieć możliwość wskazania nie tylko kraju klienta, lecz również państwa, z którego rozpoczęła się wysyłka.

Jakie dane dotyczące Francji wykazujesz?

W deklaracji dotyczącej sprzedaży do Francji trzeba przede wszystkim prawidłowo wskazać państwo konsumpcji, właściwą podstawę opodatkowania, zastosowaną stawkę VAT oraz wynikającą z niej kwotę francuskiego podatku należnego. Jeżeli towary zostały wysłane z Niemiec, znaczenie ma także prawidłowe wykazanie państwa rozpoczęcia wysyłki zgodnie ze strukturą danych wymaganych w procedurze. Przy większej liczbie produktów i różnych stawkach sprzedaż może wymagać odpowiedniego podziału, dlatego raport OSS powinien wynikać z danych transakcyjnych, które da się powiązać z konkretnymi zamówieniami.

Jak poprawić błąd?

Jeżeli po złożeniu deklaracji okaże się, że część sprzedaży została wykazana w nieprawidłowej wysokości, zastosowano błędną stawkę albo później pojawiła się korekta związana na przykład ze zwrotem, rabatem czy anulowaniem transakcji, korekty w OSS dokonuje się co do zasady w kolejnych deklaracjach zgodnie z zasadami procedury. Okres przewidziany na dokonywanie takich korekt wynosi trzy lata od upływu terminu złożenia pierwotnej deklaracji. Dlatego firma powinna przechowywać dane pozwalające nie tylko przygotować bieżące rozliczenie, ale również odtworzyć historię transakcji po wielu miesiącach, gdy pojawi się potrzeba skorygowania wcześniejszego okresu.

Tego NIE rozliczaj w OSS

OSS upraszcza rozliczanie określonych transakcji B2C w Unii Europejskiej, ale nie jest systemem, do którego można przenieść całą zagraniczną aktywność firmy. To szczególnie ważne przy fulfillmentcie, ponieważ w jednym modelu operacyjnym mogą jednocześnie występować przemieszczenia własnych towarów, sprzedaż lokalna, sprzedaż B2B oraz WSTO do konsumentów w innych państwach. Każda z tych czynności może podlegać innym zasadom. Najbezpieczniej patrzeć na OSS jako na procedurę służącą do raportowania transakcji, które rzeczywiście mieszczą się w jej zakresie, a nie jako na ogólną „europejską deklarację VAT”. Jeżeli towar jedzie z Polski do własnego magazynu w Niemczech, mamy do czynienia z transferem własnego zapasu i nie wykazujemy go w OSS. Jeżeli później ten sam towar zostaje sprzedany niemieckiemu konsumentowi, jest to w standardowym modelu sprzedaż lokalna w Niemczech, która również nie trafia do OSS. Dopiero gdy towar z niemieckiego magazynu jest wysyłany do konsumenta w innym państwie UE, na przykład do Francji, pojawia się typowa transakcja WSTO, która może być objęta procedurą.

Poniższe zestawienie dotyczy standardowego modelu, w którym sprzedawcą dla celów VAT pozostaje polski przedsiębiorca, a nie platforma uznana za dostawcę. To zastrzeżenie ma znaczenie, ponieważ w szczególnych sytuacjach platforma elektroniczna może zostać uznana dla VAT za tzw. deemed supplier i wtedy zakres transakcji możliwych do wykazania w Union OSS może wyglądać inaczej. Dla typowej polskiej firmy sprzedającej własny towar z niemieckiego magazynu zasadą pozostaje jednak rozdzielenie sprzedaży lokalnej, WSTO, transferów własnych towarów i transakcji B2B. Równie ważne jest ustalenie statusu nabywcy. Jeżeli z Niemiec sprzedajesz towar do przedsiębiorcy we Francji działającego jako podatnik i transakcja spełnia warunki właściwe dla sprzedaży wewnątrzwspólnotowej B2B, nie rozliczasz jej w OSS. Trzeba wtedy przeanalizować zasady właściwe dla WDT i WNT, w tym status nabywcy, sposób dokonania zakupu, numer VAT UE oraz spełnienie pozostałych warunków. OSS nie jest jednym VAT-em na całą sprzedaż europejską.

Transakcja OSS? Gdzie rozliczyć?
Polska → własny magazyn w Niemczech Nie Polska i Niemcy
Niemcy → konsument we Francji Tak, co do zasady OSS / francuski VAT
Niemcy → konsument w Niemczech Nie, w standardowym modelu Niemcy
Niemcy → przedsiębiorca we Francji działający jako podatnik Nie, jeśli transakcja spełnia warunki właściwe dla B2B zgodnie z zasadami właściwymi dla sprzedaży B2B
Polska → konsument we Francji Tak, jeżeli sprzedaż jest opodatkowana we Francji jako WSTO i podatnik korzysta z OSS OSS / francuski VAT
Sprzedaż krajowa w Polsce Nie Polska

Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na różnicę pomiędzy sprzedażą Polska Francja a sprzedażą Niemcy Francja. Jeżeli polska firma jest ustanowiona wyłącznie w Polsce i właśnie z Polski wysyła towary do konsumentów w innych państwach UE, próg 10 000 EUR może mieć znaczenie, o ile spełnione są wszystkie warunki przewidziane dla tego wyjątku. W takim przypadku sprzedaż poniżej limitu może pozostać opodatkowana w Polsce. Sytuacja wygląda inaczej, gdy ta sama firma wysyła towar do francuskiego konsumenta z własnego magazynu w Niemczech. Towar nie rusza wtedy z państwa ustanowienia przedsiębiorcy, dlatego uproszczenie związane z progiem 10 000 EUR nie pozwala pozostawić tej sprzedaży w VAT kraju wysyłki. To rozróżnienie jest ważne szczególnie dla firm, które równolegle realizują zamówienia z Polski i z zagranicznych centrów fulfillmentowych, ponieważ podobna sprzedaż do tego samego rynku może podlegać innym regułom w zależności od miejsca rozpoczęcia transportu.

Przykład: polska firma, magazyn w Niemczech i 10 000 euro sprzedaży do Francji

Załóżmy, że polska spółka e-commerce chce skrócić czas dostaw do klientów w Europie Zachodniej i przenosi 1 000 sztuk własnego produktu do centrum fulfillmentowego w Niemczech. Towary nadal należą do tej samej firmy, ale fizycznie opuszczają Polskę i trafiają do magazynu w Niemczech. Następnie w ciągu kwartału 100 sztuk zostaje sprzedanych klientom indywidualnym we Francji. Łączna wartość tej sprzedaży netto wynosi 10 000 EUR. Dla uproszczenia przyjmijmy, że dla sprzedawanego produktu prawidłowa francuska stawka VAT wynosi 20%. Ten przykład dobrze pokazuje, że jedna partia towaru może w krótkim czasie przejść przez kilka różnych etapów VAT, z których każdy trzeba rozliczyć osobno. Najpierw występuje transfer własnego towaru z Polski do Niemiec, potem obowiązki związane z niemieckim WNT, a dopiero później sprzedaż WSTO z Niemiec do francuskiego konsumenta.

Warto od razu wyjaśnić jedną rzecz: fakt, że wartość sprzedaży w przykładzie wynosi dokładnie 10 000 EUR, nie oznacza, że można skorzystać z unijnego progu 10 000 EUR i zastosować VAT kraju wysyłki. Firma jest ustanowiona w Polsce, natomiast towary do francuskich konsumentów są wysyłane z Niemiec. Jeden z warunków stosowania uproszczenia nie jest więc spełniony. Nie ma znaczenia, czy sprzedaż z niemieckiego magazynu do Francji wyniesie w danym roku 2 000, 8 000 czy 10 000 EUR. W tym modelu francuski VAT stosuje się co do zasady od pierwszej sprzedaży z Niemiec do francuskiego konsumenta. To właśnie odróżnia ten scenariusz od sprzedaży prowadzonej bezpośrednio z Polski przez przedsiębiorcę ustanowionego w Polsce.

Etap 1. Przemieszczenie zapasu

W pierwszym etapie 1 000 sztuk produktu zostaje przemieszczonych z Polski do własnego zapasu przechowywanego w Niemczech. Nie ma jeszcze francuskiego klienta ani sprzedaży konsumenckiej. Towar pozostaje własnością tej samej firmy i zmienia wyłącznie państwo, w którym znajduje się w ramach jej działalności. Dla VAT taki transfer jest jednak co do zasady traktowany jako nietransakcyjne WDT własnych towarów po stronie polskiej i odpowiadające mu WNT po stronie niemieckiej. Oznacza to, że firma musi właściwie ująć przemieszczenie po obu stronach i posiadać dokumentację pozwalającą wykazać rzeczywisty transfer towarów z Polski do Niemiec. Samo przesunięcie zapasu pozostaje poza OSS, ponieważ nie jest sprzedażą B2C do konsumenta i nie mieści się w zakresie transakcji, dla których ta procedura została przewidziana.

Po stronie niemieckiej przedsiębiorca co do zasady wykazuje WNT i rozlicza wynikający z niego VAT według lokalnych zasad. Jeżeli spełnione są warunki do odliczenia, VAT należny z tytułu WNT może odpowiadać VAT naliczonemu, dzięki czemu transfer może być ekonomicznie neutralny. Nadal pozostaje jednak pełnoprawnym zdarzeniem podatkowym, które wymaga odpowiedniego raportowania. W standardowym modelu to właśnie obecność własnego zapasu poprzedzona transferem z Polski i wynikające z tego niemieckie WNT są jednym z kluczowych powodów, dla których pojawia się konieczność niemieckiej rejestracji VAT. Dlatego obowiązków związanych z fulfillmentem nie należy odkładać do momentu pierwszej sprzedaży klientowi. Zaczynają się one już na etapie zatowarowania magazynu.

Etap 2. Sprzedaż we Francji

Następnie 100 sztuk produktu zostaje sprzedanych konsumentom we Francji. Towar nie wraca do Polski, lecz bezpośrednio z niemieckiego magazynu trafia do francuskich klientów. Każda z tych dostaw jest co do zasady WSTO, ponieważ transport rozpoczyna się w Niemczech i kończy we Francji u konsumenta. Miejscem opodatkowania jest więc Francja, a przedsiębiorca powinien zastosować francuską stawkę VAT właściwą dla danego produktu. W naszym uproszczonym przykładzie wynosi ona 20%. To właśnie stawka wynikająca z francuskich zasad, a nie polski czy niemiecki VAT, powinna zostać uwzględniona przy kalkulacji podatku od tej sprzedaży.

Jeżeli łączna sprzedaż netto do francuskich konsumentów wyniosła 10 000 EUR, podatek obliczamy następująco: 10 000 EUR × 20% = 2 000 EUR VAT. Jest to francuski VAT, ponieważ Francja jest państwem zakończenia transportu i państwem konsumpcji. Nie staje się on niemieckim VAT tylko dlatego, że paczka rusza z niemieckiego magazynu, ani polskim VAT tylko dlatego, że sprzedawcą jest firma z Polski. Jeżeli przedsiębiorca korzysta z unijnej procedury OSS w Polsce, może zadeklarować i zapłacić te 2 000 EUR właśnie za pośrednictwem OSS, bez konieczności lokalnej rejestracji we Francji wyłącznie z tytułu tych prawidłowo objętych procedurą transakcji WSTO.

Etap 3. Deklaracja

W deklaracji OSS przedsiębiorca wykazuje Francję jako państwo konsumpcji, podstawę opodatkowania w wysokości 10 000 EUR oraz 2 000 EUR francuskiego VAT należnego przy założonej stawce 20%. Ponieważ towary są wysyłane z Niemiec, w danych OSS należy prawidłowo wskazać Niemcy jako państwo rozpoczęcia wysyłki oraz uwzględnić niemiecki numer VAT przedsiębiorcy zgodnie z zasadami procedury. Jest to szczególnie istotne wtedy, gdy państwo rozpoczęcia transportu jest inne niż państwo identyfikacji OSS. Polska firma może więc korzystać z OSS w Polsce, a jednocześnie raportować w tej procedurze WSTO rozpoczynającą się z jej niemieckiego stocku.

Sam fakt, że deklaracja OSS jest składana w Polsce, nie zmienia charakteru podatku. Nadal jest to francuski VAT należny z tytułu sprzedaży do francuskich konsumentów. Polska pełni tutaj rolę państwa identyfikacji i pośredniczy w rozliczeniu podatku przypisanego do Francji jako państwa konsumpcji. W praktyce przedsiębiorca powinien więc dysponować danymi pozwalającymi jednoznacznie określić, że dana sprzedaż rozpoczęła się w Niemczech, zakończyła we Francji, została opodatkowana właściwą francuską stawką i jest powiązana z właściwym niemieckim numerem VAT używanym przy transakcjach rozpoczynających się z niemieckiego zapasu. Im więcej magazynów i państw sprzedaży obsługuje firma, tym większe znaczenie ma taka szczegółowość danych.

A gdy część towaru kupi klient niemiecki?

Załóżmy teraz, że z tych samych 1 000 sztuk część kupują również konsumenci w Niemczech. W standardowym modelu, w którym sprzedawcą dla celów VAT pozostaje polski przedsiębiorca, towar rozpoczyna i kończy transport w Niemczech. Nie ma więc WSTO, ponieważ paczka nie przekracza granicy między państwami członkowskimi w ramach dostawy do klienta. Jest to lokalna sprzedaż niemiecka i powinna zostać rozliczona w niemieckim VAT zgodnie z właściwymi zasadami. Takiej sprzedaży nie wykazuje się w OSS tylko dlatego, że przedsiębiorca korzysta z tej procedury przy sprzedaży do Francji czy innych państw. Deklaracja OSS funkcjonuje obok lokalnych deklaracji VAT i ich nie zastępuje.

Wyjątek może dotyczyć szczególnych modeli, w których dla celów VAT platforma elektroniczna jest uznawana za dostawcę. W takim przypadku zakres transakcji raportowanych przez platformę w Union OSS może być szerszy i obejmować również określone dostawy krajowe. Nie jest to jednak standardowy scenariusz polskiej firmy sprzedającej własny towar z niemieckiego magazynu. W typowym modelu z jednego centrum fulfillmentowego mogą więc równolegle wychodzić transakcje rozliczane na różne sposoby: sprzedaż do francuskiego konsumenta jako WSTO z francuskim VAT raportowanym przez OSS, sprzedaż do niemieckiego konsumenta jako lokalna sprzedaż niemiecka oraz sprzedaż B2B do podatnika w innym państwie UE według zasad właściwych dla transakcji wewnątrzwspólnotowych B2B. Dlatego kluczowe staje się nie samo posiadanie kilku numerów VAT, ale prawidłowe przypisanie każdej sprzedaży do właściwego modelu rozliczenia.

Co się stanie, jeśli tego nie zrobisz?

Najbardziej niebezpieczny błąd? Założenie, że skoro rozliczasz OSS w Polsce, wszystkie obowiązki VAT w UE masz już załatwione. W modelu z fulfillmentem w Niemczech OSS obejmuje tylko określony fragment całego łańcucha, przede wszystkim sprzedaż WSTO do konsumentów w innych państwach UE. Nie rozwiązuje natomiast kwestii wcześniejszego przemieszczenia własnych towarów z Polski do Niemiec, niemieckiego WNT, sprzedaży lokalnej z niemieckiego magazynu ani typowych transakcji B2B. Jeżeli potraktujesz OSS jak jedno zbiorcze rozliczenie całej działalności zagranicznej, możesz poprawnie zadeklarować francuski VAT od części sprzedaży, a jednocześnie pozostawić nierozliczone inne zdarzenia, które powstały wcześniej albo równolegle. Przy większej skali problem szybko przestaje dotyczyć pojedynczego zamówienia. Ten sam błędny schemat może zostać powielony przy setkach lub tysiącach transakcji, a jego późniejsze naprawienie wymaga odtworzenia danych z kilku systemów i kilku okresów rozliczeniowych.

Możesz nie mieć wymaganej rejestracji VAT w Niemczech

Jeżeli w standardowym modelu przemieszczasz własne towary z Polski do magazynu w Niemczech, po stronie niemieckiej co do zasady powstaje WNT. To właśnie ten transfer i późniejsze wykorzystywanie zapasu w Niemczech typowo prowadzą do konieczności lokalnej rejestracji VAT. Jeżeli skupisz się wyłącznie na sprzedaży do francuskich konsumentów i założysz, że OSS w Polsce wystarcza, możesz pominąć obowiązki, które powstały jeszcze zanim z niemieckiego magazynu wyszła pierwsza paczka do Francji. W praktyce problem zaczyna się już na etapie zatowarowania centrum fulfillmentowego, ponieważ przesunięcie własnego stocku nie jest objęte OSS i trzeba je co do zasady rozliczyć w standardowym systemie VAT po stronie polskiej oraz niemieckiej. W szczególnych strukturach logistycznych mogą wystąpić wyjątki, dlatego obowiązek rejestracji zawsze należy oceniać przez pryzmat rzeczywistego modelu przepływu towarów.

Brak właściwego rozliczenia w Niemczech może dodatkowo skomplikować późniejsze uporządkowanie innych transakcji wychodzących z tego samego magazynu. Jeśli część produktów trafia do niemieckich konsumentów, pojawia się lokalna sprzedaż niemiecka. Jeżeli występują zakupy związane z działalnością w Niemczech, mogą powstawać również kwestie dotyczące niemieckiego VAT naliczonego. Wraz ze wzrostem liczby zamówień liczba zależności rośnie, dlatego odkładanie analizy rejestracji do momentu, gdy sprzedaż zagraniczna osiągnie większą skalę, może oznaczać konieczność odtwarzania wcześniejszych przepływów towaru, składania zaległych rozliczeń i poprawiania danych, które przez wiele miesięcy były raportowane według niewłaściwego schematu.

Możesz rozliczać VAT w niewłaściwym kraju

Drugi poważny błąd polega na przypisaniu sprzedaży do niewłaściwego państwa tylko dlatego, że jeden element procesu wydaje się najbardziej oczywisty. Jeżeli towar znajduje się w Niemczech, łatwo uznać, że sprzedaż do francuskiego klienta również powinna być opodatkowana niemieckim VAT. W przypadku WSTO prowadziłoby to jednak do niewłaściwego wniosku. Towar rozpoczyna transport w Niemczech, ale kończy go we Francji, dlatego miejscem opodatkowania jest co do zasady Francja. W omawianym modelu nie działa również uproszczenie związane z progiem 10 000 EUR, ponieważ przedsiębiorca ma siedzibę w Polsce, a towary są wysyłane z Niemiec. Francuski VAT należy więc zasadniczo stosować od pierwszej takiej sprzedaży.

Podobnie błędne byłoby zastosowanie polskiego VAT wyłącznie dlatego, że sprzedawcą jest polska spółka. Siedziba przedsiębiorcy ma znaczenie dla wielu elementów rozliczenia, między innymi dla państwa identyfikacji OSS, ale nie przesądza automatycznie o miejscu opodatkowania konkretnej WSTO. Jeżeli przy większym wolumenie sprzedaży błędna stawka jest stosowana automatycznie przez system sprzedażowy do wszystkich zamówień z danego magazynu, pomyłka może powtarzać się przy setkach lub tysiącach transakcji. Właśnie dlatego przy fulfillmentcie ważniejsze od samego kraju siedziby firmy jest ustalenie fizycznej trasy danego rodzaju dostawy oraz poprawne przypisanie do niej zasad VAT.

Możesz wykazywać niewłaściwe transakcje w OSS

OSS ma konkretny zakres i nie należy traktować go jako wspólnego miejsca na wszystkie zagraniczne transakcje. Typowym błędem byłoby wykazywanie w OSS sprzedaży z niemieckiego magazynu do niemieckiego konsumenta. Taka dostawa w standardowym modelu rozpoczyna się i kończy w Niemczech, więc jest sprzedażą lokalną i powinna zostać rozliczona w niemieckim VAT. Podobnie w OSS nie wykazuje się przemieszczenia własnego zapasu z Polski do Niemiec. Choć oba zdarzenia dotyczą działalności prowadzonej poza Polską, żadne z nich nie staje się WSTO tylko dlatego, że przedsiębiorca jest zarejestrowany w procedurze unijnej. Deklaracja OSS funkcjonuje obok lokalnych deklaracji VAT i ich nie zastępuje.

Problem może pojawić się również w drugą stronę, gdy transakcja, która powinna zostać objęta OSS, trafia do niewłaściwego lokalnego rozliczenia. Dlatego procedury księgowe powinny od początku rozróżniać co najmniej transfery własnych towarów, sprzedaż lokalną, WSTO oraz typową sprzedaż B2B. Jeżeli wszystkie zamówienia z jednego magazynu zostaną potraktowane jednakowo, system może raportować je według tej samej logiki mimo zupełnie różnych skutków VAT. Przy rosnącej skali firmy taki błąd jest coraz trudniejszy do wychwycenia ręcznie, ponieważ kwoty w deklaracjach mogą wyglądać wiarygodnie, mimo że część transakcji została przypisana do niewłaściwego kraju lub niewłaściwego rodzaju rozliczenia.

Możesz błędnie rozliczyć cały model przez jeden magazyn

Korzystanie z jednego zagranicznego magazynu jest stosunkowo łatwe do odwzorowania: wiesz, gdzie znajduje się stock i skąd rusza większość zamówień. Sytuacja komplikuje się, gdy firma korzysta z kilku centrów logistycznych jednocześnie. Ten sam produkt może być przechowywany w Polsce, Niemczech i innym państwie, a konkretne zamówienie do Francji może zostać zrealizowane z różnych lokalizacji w zależności od dostępności zapasu lub decyzji systemu fulfillmentowego. Dla VAT nie wystarczy wtedy informacja, że klient mieszka we Francji. Trzeba również wiedzieć, z jakiego państwa rzeczywiście rozpoczęła się wysyłka konkretnej przesyłki.

Jeżeli system finansowy zakłada z góry, że wszystkie zamówienia francuskie wychodzą z Niemiec, podczas gdy część w rzeczywistości rusza z Polski albo innego państwa, możesz zacząć stosować jeden schemat rozliczenia do transakcji o różnych parametrach. Ma to znaczenie nie tylko dla deklaracji OSS, ale również dla ewidencji ruchów własnego zapasu i lokalnych obowiązków VAT w państwach magazynowania. Przy rozbudowanej sieci fulfillmentowej dane logistyczne stają się więc częścią danych podatkowych. Jeżeli nie potrafisz przypisać konkretnego zamówienia do magazynu, z którego faktycznie zostało wysłane, trudno również jednoznacznie wykazać, dlaczego zostało rozliczone w określonym państwie i w określonej procedurze.

Marketplace nie musi „załatwić VAT za Ciebie”

Sprzedaż przez marketplace może sprawiać wrażenie, że znaczna część obowiązków podatkowych przechodzi na platformę, ale w standardowym modelu polskiego przedsiębiorcy sprzedającego własny towar znajdujący się już w Niemczech nie należy przyjmować takiego założenia automatycznie. Unijne zasady przewidują konkretne przypadki, w których platforma może zostać dla celów VAT uznana za dostawcę, jednak samo pośredniczenie w sprzedaży nie wystarcza. Jeżeli jesteś przedsiębiorcą ustanowionym w UE, a towary znajdują się już na terytorium Unii, trzeba przeanalizować rzeczywisty model transakcji, zamiast zakładać, że marketplace przejmie rozliczenie VAT związane z Twoją sprzedażą.

Ryzyko takiego założenia jest szczególnie duże wtedy, gdy marketplace staje się głównym kanałem sprzedaży i jednocześnie odpowiada za znaczną część operacji logistycznych. Automatyzacja zamówień, płatności i wysyłek może sprawić, że proces wydaje się kompletny również od strony podatkowej. Tymczasem obowiązki związane z wcześniejszym przemieszczeniem własnego zapasu do Niemiec, niemieckim WNT czy sprzedażą lokalną mogą nadal pozostawać po stronie przedsiębiorcy. Platformę należy więc traktować jako jeden z elementów modelu sprzedażowego, a nie jako automatyczną odpowiedź na pytanie, kto ma rozliczyć VAT w każdej transakcji.

OSS to nie IOSS

OSS i IOSS brzmią podobnie, ale dotyczą innych sytuacji. W omawianym scenariuszu towar znajduje się już w magazynie w Niemczech, czyli na terytorium Unii Europejskiej, zanim francuski konsument składa zamówienie. Późniejsza wysyłka z Niemiec do Francji jest więc ruchem towaru pomiędzy dwoma państwami UE, a nie importem towaru spoza Unii. Sam fakt, że produkt został zamówiony przez internet, nie zmienia charakteru tej dostawy i nie powoduje, że można zastosować IOSS. W opisanym modelu właściwym punktem odniesienia dla sprzedaży B2C Niemcy Francja jest WSTO i, jeżeli przedsiębiorca korzysta z uproszczenia, unijna procedura OSS.

IOSS odnosi się do sprzedaży na odległość określonych towarów importowanych spoza UE w przesyłkach o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej 150 EUR. Limit ten nadal ma znaczenie dla zakresu samej procedury IOSS. Nie należy jednak utożsamiać go z zasadami celnymi obowiązującymi takie przesyłki, ponieważ od 1 lipca 2026 r. zmieniły się unijne regulacje dotyczące należności celnych dla przesyłek o wartości do 150 EUR. Dla omawianego modelu nie ma to jednak wpływu na kwalifikację sprzedaży: towar znajduje się już w Niemczech, dlatego dostawa do Francji nie jest sprzedażą importową i IOSS nie ma tu zastosowania.

Największym ryzykiem w tym modelu nie jest pojedyncza pomyłka w stawce VAT. Znacznie poważniejszy problem powstaje wtedy, gdy od początku błędnie zakwalifikujesz cały łańcuch transakcji: transfer zapasu potraktujesz jak czynność bez znaczenia dla VAT, sprzedaż lokalną wrzucisz do OSS, WSTO opodatkujesz w niewłaściwym państwie, a dane o magazynie wysyłkowym nie będą odpowiadały rzeczywistemu przepływowi towarów. Wtedy błąd zaczyna powtarzać się automatycznie wraz z każdą kolejną sprzedażą. Przy ekspansji na kilka rynków właściwe zaprojektowanie procesu jest więc równie ważne jak poprawne wypełnienie pojedynczej deklaracji.

Jaką dokumentację powinieneś zachować?

Przy sprzedaży wykorzystującej zagraniczny fulfillment dokumentacja powinna umożliwiać odtworzenie pełnej drogi konkretnego zamówienia. Dla każdej transakcji powinieneś być w stanie ustalić przede wszystkim państwo, z którego faktycznie rozpoczęła się wysyłka, oraz państwo, w którym towar został dostarczony. Równie ważny jest status klienta i możliwość określenia, czy była to sprzedaż B2C, czy transakcja z przedsiębiorcą działającym jako podatnik. Do danych sprzedażowych powinny być przypisane data dostawy, podstawa opodatkowania, zastosowana stawka VAT, kwota podatku oraz informacje pozwalające połączyć rozliczenie z konkretną transakcją. Takie dane umożliwiają później wyjaśnienie nie tylko wysokości podatku, lecz przede wszystkim powodów, dla których dana sprzedaż została przypisana do określonego państwa i procedury.

Warto przy tym rozróżnić formalną ewidencję wymaganą dla OSS od szerszej dokumentacji VAT i logistycznej potrzebnej do udokumentowania transferów własnego zapasu oraz lokalnych rozliczeń w Niemczech. Ewidencja OSS obejmuje między innymi dane dotyczące państwa konsumpcji, rodzaju i daty dostawy, podstawy opodatkowania, zastosowanej stawki, kwoty VAT należnego, płatności, późniejszych korekt oraz informacji wykorzystywanych do ustalenia miejsca, w którym znajduje się klient. Dokumentacja przemieszczenia własnych towarów Polska Niemcy pełni natomiast inną funkcję: służy przede wszystkim wykazaniu i prawidłowemu rozliczeniu WDT własnych towarów po stronie polskiej oraz odpowiadającego mu WNT po stronie niemieckiej.

Szersza dokumentacja całego modelu fulfillmentowego powinna pozwalać połączyć dane podatkowe z rzeczywistym przepływem towaru. W praktyce warto zachowywać informacje o kraju rozpoczęcia wysyłki i kraju dostawy, statusie B2C lub B2B, dacie transakcji, podstawie opodatkowania, walucie, stawce i kwocie VAT, numerze zamówienia, płatności oraz dowodzie dostawy. Do tego dochodzą informacje o zwrotach, rabatach, anulowaniach i innych korektach. Jeżeli klient zwróci produkt po złożeniu deklaracji albo otrzyma częściowy zwrot ceny, powinieneś być w stanie jednoznacznie powiązać tę zmianę z pierwotną sprzedażą. Przy większym wolumenie wymaga to takiego połączenia danych sprzedażowych, płatniczych i logistycznych, aby historię zamówienia można było odtworzyć także wiele miesięcy po jego realizacji.

Osobna część dokumentacji powinna dotyczyć przemieszczenia własnych towarów z Polski do Niemiec. Potrzebne są dane pozwalające ustalić, jakie towary zostały przemieszczone, kiedy opuściły Polskę, kiedy zostały przyjęte w niemieckim magazynie i w jakiej ilości. Istotne są dokumenty transportowe, potwierdzenia przyjęcia zapasu oraz raporty pokazujące ruch towarów pomiędzy magazynami. Informacje te mają znaczenie dla rozliczenia transferu po obu stronach granicy i powinny pozwalać uzgodnić towary przyjęte do magazynu z późniejszymi wydaniami do klientów, dalszymi transferami i zwrotami. Jeżeli korzystasz z kilku centrów fulfillmentowych, dokumentacja powinna również wskazywać, który konkretnie magazyn zrealizował dane zamówienie.

Przy zagranicznym fulfillmentcie szczególnie wartościowe są raporty przyjęcia i wydania towarów z magazynu. Pozwalają one ustalić, z którego państwa faktycznie rozpoczęła się wysyłka konkretnego zamówienia, co może bezpośrednio wpływać na sposób rozliczenia VAT. Sam adres klienta nie wystarczy, jeżeli nie wiadomo, czy paczka do Francji wyruszyła z Polski, Niemiec czy innego państwa. Dlatego ewidencja operacyjna powinna umożliwiać powiązanie numeru zamówienia z magazynem realizującym wysyłkę, datą wydania towaru i informacjami potwierdzającymi dostawę. Dzięki temu kwotę wykazaną zbiorczo w deklaracji można w razie potrzeby prześledzić aż do konkretnych transakcji, z których się składa.

Ewidencję dotyczącą transakcji rozliczanych w OSS należy przechowywać przez 10 lat od końca roku, w którym wykonano daną transakcję. Obowiązek ten nie znika tylko dlatego, że przedsiębiorca później przestanie korzystać z procedury OSS. Ewidencja powinna być również dostępna w sposób pozwalający na jej elektroniczne udostępnienie bez zbędnej zwłoki na żądanie właściwego państwa identyfikacji albo państwa konsumpcji. W praktyce oznacza to, że archiwizacja nie powinna sprowadzać się do pozostawienia danych w panelu aktualnie używanego systemu. Trzeba zadbać o możliwość zachowania i odtworzenia informacji także po zmianie platformy sprzedażowej, operatora fulfillmentowego, systemu księgowego czy sposobu raportowania.

Przy większej skali sprzedaży najlepiej traktować dokumentację jako trzy powiązane warstwy: ewidencję potrzebną dla OSS, dane niezbędne do lokalnych rozliczeń VAT oraz dokumentację logistyczną potwierdzającą rzeczywisty ruch towarów. Dopiero razem pozwalają one odtworzyć pełną historię: skąd towar został przemieszczony, gdzie był magazynowany, z którego państwa ruszył do klienta, jaki był status kupującego, gdzie powstał VAT należny i w jakiej deklaracji dana transakcja została wykazana. Przy działalności prowadzonej w kilku państwach właśnie taka spójność danych ogranicza ryzyko, że poprawne rozliczenie będzie możliwe tylko na podstawie ręcznego odtwarzania pojedynczych zamówień.

Najczęstsze błędy przy fulfillmentcie w Niemczech i sprzedaży do Francji

Przy fulfillmentcie zagranicznym większość problemów z VAT nie wynika z jednej wyjątkowo skomplikowanej reguły, lecz z połączenia kilku pozornie prostych założeń. Firma wie, że ma OSS, więc uznaje, że rozliczenia zagraniczne są zamknięte. Towar fizycznie znajduje się w Niemczech, więc system nalicza niemiecki VAT. Marketplace obsługuje płatność i wysyłkę, więc ktoś zakłada, że odpowiada również za podatek. Każde z tych uproszczeń może wydawać się logiczne z biznesowego punktu widzenia, ale przy VAT trzeba patrzeć na poszczególne zdarzenia osobno. W modelu Polska magazyn w Niemczech konsument we Francji trzeba jednocześnie kontrolować transfer własnego zapasu, niemieckie obowiązki lokalne, miejsce rozpoczęcia i zakończenia wysyłki oraz sposób raportowania WSTO.

„Mam OSS, więc nie potrzebuję VAT w Niemczech”

OSS nie zastępuje niemieckiego rozliczenia VAT w standardowym modelu, w którym własne towary przemieszczasz z Polski do magazynu w Niemczech. Procedura służy przede wszystkim do uproszczonego raportowania określonych transgranicznych transakcji B2C, takich jak WSTO z Niemiec do konsumenta we Francji. Nie obejmuje natomiast samego transferu własnego zapasu z Polski do Niemiec ani odpowiadającego mu niemieckiego WNT. Właśnie dlatego możliwość rozliczenia francuskiego VAT przez OSS w Polsce może istnieć równolegle z koniecznością posiadania niemieckiej rejestracji VAT.

Błąd pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorca traktuje OSS jako zastępstwo wszystkich lokalnych rejestracji w UE. W praktyce trzeba zawsze sprawdzić, jakie czynności wykonujesz w danym państwie. W standardowym modelu własnego stocku przemieszczenie do Niemiec i dalsze wykorzystywanie zapasu typowo prowadzą do lokalnych obowiązków, których OSS nie przejmuje. Jeżeli dodatkowo sprzedajesz z tego magazynu niemieckim konsumentom, pojawia się lokalna sprzedaż niemiecka, również rozliczana poza OSS.

Traktowanie przesunięcia towaru jak zwykłej operacji logistycznej

Z punktu widzenia zespołu operacyjnego wysłanie kilkuset czy kilku tysięcy produktów z Polski do niemieckiego magazynu może wyglądać jak zwykłe uzupełnienie stocku. Nie ma zewnętrznego klienta, nie wystawiasz faktury sprzedażowej innemu podmiotowi, a właścicielem towaru przed i po przewozie pozostaje ta sama firma. Dla VAT nie oznacza to jednak braku zdarzenia podatkowego. Takie przemieszczenie własnych towarów pomiędzy państwami UE jest co do zasady traktowane jako WDT własnych towarów w Polsce oraz odpowiadające mu WNT w Niemczech.

Jeżeli firma nie odwzoruje tego ruchu w rozliczeniach, problem może pozostać niewidoczny przez długi czas, ponieważ w systemie sprzedażowym nie istnieje żadne zamówienie klienta, które zwróciłoby uwagę księgowości. Dlatego przy fulfillmentcie raporty transferów magazynowych powinny trafiać do procesu podatkowego tak samo jak raporty sprzedaży. Sam ruch stocku między państwami może bowiem powodować obowiązki VAT, mimo że z biznesowego punktu widzenia nie doszło jeszcze do sprzedaży.

Naliczanie niemieckiego VAT przy sprzedaży do Francji

To, że paczka wychodzi z Niemiec, nie oznacza automatycznie, że konsumentowi we Francji należy naliczyć niemiecki VAT. W omawianym modelu towar rozpoczyna transport w Niemczech, ale kończy go we Francji, dlatego sprzedaż jest co do zasady WSTO opodatkowaną w państwie konsumpcji. Należy więc zastosować francuską stawkę VAT właściwą dla konkretnego produktu. Niemcy pozostają ważne dla ustalenia miejsca rozpoczęcia wysyłki i lokalnych obowiązków związanych z zapasem, ale nie stają się przez to państwem opodatkowania tej sprzedaży konsumenckiej.

Nie można również ratować niemieckiej stawki argumentem, że sprzedaż pozostaje poniżej 10 000 EUR. W tym modelu przedsiębiorca jest ustanowiony w Polsce, natomiast towar jest wysyłany z Niemiec, więc warunek pozwalający zastosować uproszczenie związane z tym progiem nie jest spełniony. Francuski VAT stosuje się co do zasady od pierwszej sprzedaży z niemieckiego magazynu do francuskiego konsumenta.

Umieszczanie sprzedaży Niemcy Niemcy w OSS

Jeżeli klient znajduje się w Niemczech i towar również wyrusza z niemieckiego magazynu, nie dochodzi do transgranicznej sprzedaży na odległość. Jest to w standardowym modelu lokalna sprzedaż niemiecka. Taka transakcja nie trafia do OSS tylko dlatego, że ten sam przedsiębiorca wykorzystuje procedurę do rozliczania sprzedaży z Niemiec do Francji, Hiszpanii czy innych państw UE. Powinna zostać rozliczona w niemieckim systemie VAT zgodnie z zasadami właściwymi dla lokalnej sprzedaży.

To dobry przykład pokazujący, dlaczego nie można przypisać jednego rodzaju rozliczenia do całego magazynu. Z tej samej półki w Niemczech jeden produkt może zostać wysłany do Berlina i podlegać niemieckiemu VAT, a drugi do Lyonu i zostać opodatkowany francuskim VAT jako WSTO. Lokalizacja zapasu jest ta sama, ale inne miejsce zakończenia transportu prowadzi do innego sposobu rozliczenia.

Nierozróżnianie B2B i B2C

Status nabywcy jest jednym z podstawowych elementów, które trzeba ustalić przed przypisaniem transakcji do OSS. Typowa sprzedaż z Niemiec do francuskiego konsumenta może stanowić WSTO. Jeżeli jednak towar kupuje przedsiębiorca działający jako podatnik i transakcja spełnia warunki właściwe dla wewnątrzwspólnotowej sprzedaży B2B, trzeba przeanalizować zasady WDT i WNT zamiast mechanizmu WSTO. Nie wystarczy przy tym sama informacja, że klient podał nazwę firmy. Znaczenie mają między innymi jego status, charakter zakupu, właściwy numer VAT UE oraz spełnienie warunków dotyczących danej transakcji.

Przy większej skali sprzedaży rozróżnienie powinno być odzwierciedlone w danych już na etapie zamówienia. Jeżeli system traktuje wszystkich klientów zagranicznych jednakowo, sprzedaż B2B może zostać automatycznie zakwalifikowana jako konsumencka i trafić do OSS razem z WSTO. Im więcej transakcji firma obsługuje, tym większe znaczenie ma więc prawidłowa identyfikacja klienta przed wygenerowaniem raportów podatkowych.

Automatyczne stosowanie progu 10 000 euro

Próg 10 000 EUR jest jednym z najbardziej podatnych na uproszczenia elementów unijnego VAT dla e-commerce. Często sprowadza się go do zdania: „dopóki sprzedaję za mniej niż 10 000 EUR za granicę, stosuję VAT swojego kraju”. Taki skrót nie działa w każdym modelu. Wyjątek wymaga spełnienia kilku warunków, a jednym z kluczowych jest to, aby towary były wysyłane z państwa, w którym przedsiębiorca jest ustanowiony.

Dla polskiej firmy wysyłającej własny stock z magazynu w Niemczech do Francji ten warunek nie jest spełniony. Firma jest ustanowiona w Polsce, ale konkretna WSTO zaczyna się w Niemczech. Dlatego sprzedaży DEFR nie należy opodatkowywać niemieckim VAT do momentu osiągnięcia 10 000 EUR. Ten sam próg może mieć natomiast znaczenie w innym układzie, na przykład przy sprzedaży wysyłanej bezpośrednio z Polski przez przedsiębiorcę ustanowionego wyłącznie w Polsce, o ile spełnione są wszystkie pozostałe warunki.

Brak kontroli nad faktycznym magazynem wysyłkowym

Przy jednym magazynie ustalenie miejsca rozpoczęcia transportu jest stosunkowo proste. Przy kilku centrach fulfillmentowych ten sam produkt może zostać wysłany do francuskiego klienta z Niemiec, Polski albo jeszcze innego państwa, zależnie od dostępności stocku i reguł logistycznych. Jeżeli dział finansowy widzi tylko rynek sprzedaży, ale nie otrzymuje informacji o rzeczywistym magazynie realizującym zamówienie, może przypisać niewłaściwy schemat VAT do całej grupy transakcji.

Dlatego dane o magazynie źródłowym nie są wyłącznie informacją operacyjną. Przy międzynarodowym fulfillmentcie stają się częścią danych potrzebnych do poprawnego rozliczenia podatku. Każde zamówienie powinno dać się połączyć z faktycznym państwem rozpoczęcia wysyłki. W przeciwnym razie nawet prawidłowo skonfigurowane stawki VAT mogą zostać zastosowane do niewłaściwej kategorii transakcji.

Mylenie OSS z IOSS

OSS i IOSS są odrębnymi procedurami. W modelu opisanym w tym artykule towar znajduje się już na terytorium UE, ponieważ jest przechowywany w Niemczech. Gdy następnie zostaje wysłany do konsumenta we Francji, nie dochodzi do importu spoza Unii, lecz do sprzedaży pomiędzy dwoma państwami członkowskimi. Jeżeli spełnione są właściwe warunki, taka transakcja jest WSTO i może zostać rozliczona w Union OSS.

IOSS dotyczy natomiast sprzedaży na odległość określonych towarów importowanych spoza UE w przesyłkach o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej 150 EUR. Nie należy więc wybierać procedury na podstawie tego, że zamówienie zostało złożone przez internet albo że dostawa jest realizowana transgranicznie. Najpierw trzeba ustalić, gdzie towar znajduje się przed rozpoczęciem transportu do klienta i czy w ramach sprzedaży dochodzi do jego importu na teren Unii. Limitu 150 EUR właściwego dla IOSS nie należy przy tym utożsamiać z aktualnymi zasadami celnymi dotyczącymi takich przesyłek.

Zakładanie, że marketplace automatycznie odpowiada za VAT

Platformy sprzedażowe mogą w określonych sytuacjach zostać uznane dla celów VAT za dostawcę, ale nie jest to zasada odnosząca się do każdej transakcji realizowanej przez marketplace. W standardowym scenariuszu polskiego przedsiębiorcy ustanowionego w UE, którego własny towar znajduje się już w magazynie w Niemczech, nie należy automatycznie zakładać, że samo użycie platformy przenosi obowiązek rozliczenia VAT na marketplace.

Jeżeli platforma obsługuje płatność, zamówienie, magazyn i wysyłkę, z perspektywy operacyjnej może wyglądać tak, jakby przejęła cały proces. Podatkowo trzeba jednak osobno ustalić, czy w danym modelu rzeczywiście spełnia warunki uznania jej za dostawcę. Jeżeli nie, obowiązki związane z transferem własnego towaru, niemieckim WNT, lokalną sprzedażą oraz WSTO nadal mogą spoczywać na przedsiębiorcy.

Brak dokumentacji pozwalającej odtworzyć drogę konkretnego zamówienia

Przy kilku tysiącach zamówień miesięcznie nie wystarczy wiedzieć, jaka była łączna sprzedaż do Francji. Powinieneś być w stanie przejść od kwoty wykazanej w deklaracji do konkretnej transakcji i ustalić, gdzie znajdował się produkt przed sprzedażą, skąd rozpoczął transport, gdzie został dostarczony, jaki był status kupującego, jaką stawkę zastosowano oraz czy później wystąpił zwrot, rabat albo inna korekta. Bez takich danych trudno zweryfikować, czy dana sprzedaż rzeczywiście powinna znaleźć się w OSS i czy została przypisana do właściwego państwa konsumpcji.

Równie ważna jest dokumentacja ruchu stocku przed sprzedażą. Transfery Polska Niemcy powinny dać się powiązać z przyjęciami magazynowymi, późniejszymi wydaniami i stanami zapasu. Dzięki temu można odtworzyć pełną historię towaru, a nie tylko końcowe zamówienie. Trzeba przy tym odróżnić szerszą dokumentację logistyczną i VAT dotyczącą całego modelu od formalnej ewidencji wymaganej konkretnie dla OSS. Przy ekspansji na kilka państw dobrze zaprojektowana dokumentacja zmniejsza ryzyko, że po kilku latach prawidłowość rozliczenia będzie zależała od ręcznego odtwarzania informacji z archiwalnych raportów.

Fulfillment Niemcy Francja: schemat rozliczenia w 30 sekund

Jeżeli prowadzisz polską firmę, przemieszczasz własny zapas do niemieckiego centrum fulfillmentowego, a następnie sprzedajesz go konsumentom we Francji, podstawowy schemat wygląda następująco.

Polska magazyn w Niemczech: przemieszczenie własnego zapasu jest co do zasady WDT własnych towarów w Polsce oraz odpowiadającym mu WNT w Niemczech. Transfer pozostaje poza OSS.

Transfer Polska Niemcy: rozpoznanie WNT własnych towarów w Niemczech oraz późniejsze czynności wykonywane z niemieckiego stocku powodują w standardowym modelu konieczność niemieckiej rejestracji VAT i lokalnego raportowania.

Magazyn w Niemczech konsument we Francji: sprzedaż jest co do zasady WSTO. Towar rozpoczyna transport w Niemczech i kończy go we Francji, dlatego stosujesz właściwy francuski VAT. W tym modelu próg 10 000 EUR nie pozwala pozostawić sprzedaży w niemieckim VAT. Francuski podatek może być rozliczony przez unijną procedurę OSS, na przykład w Polsce.

Magazyn w Niemczech konsument w Niemczech: jest to w standardowym modelu lokalna sprzedaż niemiecka. Stosujesz właściwe zasady niemieckiego VAT i rozliczasz transakcję poza OSS.

W praktyce cały schemat można sprowadzić do jednej zasady: najpierw ustal, gdzie znajduje się towar i skąd rusza, następnie sprawdź dokąd jedzie i kim jest kupujący, a dopiero potem zdecyduj, jaka stawka VAT i jakie rozliczenie mają zastosowanie.

FAQ

Czy magazyn w Niemczech oznacza obowiązek rejestracji VAT w Niemczech?

W standardowym modelu opisanym w tym artykule — co do zasady tak. Kluczowe znaczenie ma jednak nie samo fizyczne przechowywanie towaru, lecz wcześniejsze przemieszczenie własnego zapasu z Polski do Niemiec. Taki transfer jest zasadniczo rozpoznawany jako WDT własnych towarów po stronie polskiej oraz odpowiadające mu WNT w Niemczech. To właśnie konieczność rozliczenia niemieckiego WNT, a następnie ewentualnych dalszych czynności wykonywanych z niemieckiego stocku, typowo powoduje potrzebę lokalnej rejestracji VAT. Jeżeli dodatkowo z tego samego magazynu sprzedajesz towary niemieckim konsumentom, pojawia się lokalna sprzedaż niemiecka, która również wymaga rozliczenia poza OSS. W szczególnych strukturach logistycznych mogą wystąpić wyjątki od standardowego traktowania transferu własnych towarów, dlatego ostateczna kwalifikacja powinna zawsze odpowiadać rzeczywistemu modelowi przepływu towaru.

Czy OSS zastępuje niemiecki numer VAT?

Nie. OSS i niemiecka rejestracja VAT służą do rozliczania innych zdarzeń. Przez unijną procedurę OSS możesz raportować między innymi WSTO z niemieckiego magazynu do konsumentów we Francji, stosując francuski VAT i rozliczając go za pośrednictwem państwa identyfikacji OSS, na przykład Polski. OSS nie obejmuje jednak przemieszczenia własnych towarów Polska Niemcy ani odpowiadającego mu WNT w Niemczech. Nie zastępuje też lokalnego rozliczenia sprzedaży z niemieckiego magazynu do niemieckich konsumentów. W praktyce polska firma może więc jednocześnie posiadać niemiecką rejestrację VAT i korzystać z OSS w Polsce. Nie jest to dublowanie tego samego obowiązku, lecz równoległe rozliczanie różnych transakcji. Właśnie dlatego samo posiadanie aktywnego OSS nie powinno być traktowane jako sygnał, że wszystkie obowiązki związane z niemieckim stockiem zostały już załatwione.

Jaki VAT naliczyć klientowi we Francji, jeśli towar wysyłany jest z Niemiec?

Jeżeli sprzedajesz jako polski przedsiębiorca towar znajdujący się w Niemczech i wysyłasz go stamtąd do francuskiego konsumenta, sprzedaż jest co do zasady WSTO i podlega opodatkowaniu we Francji. Oznacza to konieczność zastosowania francuskiej stawki VAT właściwej dla konkretnego produktu. Nie należy automatycznie stosować stawki niemieckiej tylko dlatego, że paczka rozpoczyna transport w Niemczech, ani polskiej tylko dlatego, że sprzedawcą jest firma z Polski. W tym modelu nie działa również uproszczenie związane z progiem 10 000 EUR w sposób, który pozwalałby pozostawić sprzedaż w VAT kraju rozpoczęcia wysyłki. Firma jest ustanowiona w Polsce, natomiast towary ruszają z Niemiec, dlatego warunek dotyczący wysyłki z państwa ustanowienia nie jest spełniony. Francuski VAT stosuje się więc co do zasady od pierwszej sprzedaży tego rodzaju.

Czy sprzedaż Niemcy Francja trafia do OSS?

Tak, jeżeli mamy do czynienia z transakcją objętą zakresem unijnej procedury OSS, czyli w omawianym modelu typową WSTO do francuskiego konsumenta. Polska firma może rozliczyć francuski VAT przez OSS w Polsce, mimo że towar rozpoczyna transport w Niemczech. Państwo identyfikacji OSS nie musi być bowiem tym samym państwem, z którego rusza każda przesyłka. Jeżeli towary są wysyłane z Niemiec, w deklaracji OSS trzeba prawidłowo wykazać sprzedaż rozpoczynającą się w Niemczech oraz, zgodnie z zasadami procedury, niemiecki numer identyfikacyjny VAT związany z tym państwem rozpoczęcia wysyłki. Francję wskazuje się natomiast jako państwo konsumpcji. Sam podatek pozostaje francuskim VAT. OSS zmienia sposób jego raportowania i płatności, ale nie zmienia miejsca opodatkowania sprzedaży ani stawki właściwej dla produktu.

Czy sprzedaż Niemcy Niemcy można wykazać w OSS?

W standardowym modelu, w którym sprzedawcą dla celów VAT pozostaje polski przedsiębiorca, nie. Jeżeli towar znajduje się w niemieckim magazynie i zostaje wysłany do niemieckiego konsumenta, transport rozpoczyna się i kończy w tym samym państwie. Nie jest to więc WSTO, lecz lokalna sprzedaż niemiecka, którą trzeba rozliczyć w Niemczech zgodnie z tamtejszymi zasadami. Fakt, że ten sam przedsiębiorca wykorzystuje OSS do sprzedaży z niemieckiego magazynu do Francji lub innych państw UE, nie powoduje, że wszystkie transakcje wychodzące z magazynu można umieścić w jednej deklaracji. Szczególne zasady mogą mieć zastosowanie w modelach, w których platforma elektroniczna zostaje uznana dla VAT za dostawcę, ale nie jest to typowa sytuacja polskiej firmy sprzedającej własny stock z niemieckiego centrum fulfillmentowego.

Czy limit 10 000 euro ma zastosowanie przy fulfillmentcie w Niemczech?

Nie można zakładać, że sam fakt pozostawania poniżej 10 000 EUR pozwala zastosować VAT kraju wysyłki. Uproszczenie związane z tym progiem działa tylko przy spełnieniu określonych warunków. Jednym z nich jest to, aby towary były wysyłane z państwa członkowskiego, w którym przedsiębiorca jest ustanowiony. W omawianym modelu polska firma jest ustanowiona w Polsce, natomiast towar sprzedawany francuskiemu konsumentowi rozpoczyna transport z magazynu w Niemczech. Ten warunek nie jest więc spełniony, a francuski VAT stosuje się co do zasady od pierwszej sprzedaży DEFR. Próg może natomiast mieć znaczenie w innym scenariuszu, na przykład gdy przedsiębiorca ustanowiony wyłącznie w Polsce wysyła towary bezpośrednio z Polski do konsumentów w innych państwach UE i spełnia wszystkie pozostałe warunki wyjątku.

Gdzie rozliczyć przesunięcie własnego towaru z Polski do Niemiec?

Przemieszczenie własnych towarów z Polski do niemieckiego magazynu trzeba co do zasady rozliczyć po obu stronach granicy. W Polsce transfer jest traktowany jako nietransakcyjne WDT własnych towarów, natomiast po stronie niemieckiej odpowiada mu WNT. Oznacza to obowiązki raportowe zarówno w Polsce, jak i w Niemczech, mimo że nie dochodzi do sprzedaży na rzecz zewnętrznego klienta. Jeżeli po stronie polskiej ma zostać zastosowana stawka 0%, trzeba spełnić aktualne warunki przewidziane przepisami, w tym wymagania materialne i dokumentacyjne. Transfer nie podlega OSS, ponieważ procedura ta nie służy do raportowania własnych przesunięć magazynowych pomiędzy państwami UE. W praktyce właśnie ten etap jest jednym z głównych powodów, dla których standardowy model z własnym stockiem w Niemczech wiąże się z niemiecką rejestracją VAT.

Czy do sprzedaży z niemieckiego magazynu można stosować IOSS?

Nie w modelu opisanym w tym artykule. IOSS dotyczy sprzedaży na odległość określonych towarów importowanych spoza Unii Europejskiej w przesyłkach o wartości rzeczywistej nieprzekraczającej 150 EUR. Jeżeli towar przed sprzedażą znajduje się już w magazynie w Niemczech, jest już na terytorium UE. Wysłanie go z Niemiec do konsumenta we Francji nie jest więc importem, lecz przemieszczeniem towaru pomiędzy dwoma państwami członkowskimi w ramach sprzedaży B2C. W takiej sytuacji właściwym mechanizmem jest WSTO i, jeżeli przedsiębiorca korzysta z uproszczenia, Union OSS. Sam limit 150 EUR charakterystyczny dla IOSS nie powinien być utożsamiany z aktualnymi zasadami celnymi dotyczącymi przesyłek importowanych. Dla sprzedaży z niemieckiego stocku nie ma to jednak znaczenia, ponieważ w ramach dostawy do francuskiego klienta towar nie jest wprowadzany na obszar UE z państwa trzeciego.

Jak długo trzeba przechowywać ewidencję OSS?

Ewidencję dotyczącą transakcji rozliczanych w OSS należy przechowywać przez 10 lat od końca roku, w którym wykonano daną transakcję. Obowiązek ten nie kończy się automatycznie w momencie rezygnacji z procedury OSS czy zmiany sposobu prowadzenia sprzedaży. Dane muszą pozostać dostępne przez cały wymagany okres i powinny umożliwiać zweryfikowanie prawidłowości deklarowanych transakcji. Ewidencja musi również być możliwa do udostępnienia elektronicznie i bez zbędnej zwłoki na żądanie właściwego państwa identyfikacji albo państwa konsumpcji. W praktyce oznacza to, że przy zmianie systemu sklepowego, operatora fulfillmentowego czy programu księgowego trzeba zadbać o trwałe archiwum danych. Warto również odróżniać formalną ewidencję OSS od szerszej dokumentacji logistycznej i VAT potrzebnej do wykazania transferów własnego stocku oraz lokalnych rozliczeń w Niemczech.

Co zmienia sprzedaż B2B zamiast B2C?

Jeżeli nabywcą we Francji nie jest konsument, lecz przedsiębiorca dokonujący zakupu jako podatnik, sposób rozliczenia może być zupełnie inny. Typowa transakcja B2B, w której towar jest przemieszczany z Niemiec do francuskiego podatnika i spełnione są warunki właściwe dla sprzedaży wewnątrzwspólnotowej, wymaga analizy zasad WDT i WNT, a nie WSTO. Taka sprzedaż nie trafia do OSS. Nie należy jednak kwalifikować transakcji wyłącznie na podstawie tego, że klient podał nazwę firmy albo poprosił o fakturę. Trzeba ustalić jego status, charakter zakupu, prawidłowość numeru VAT UE oraz spełnienie pozostałych warunków wymaganych dla danej transakcji. W praktyce oznacza to, że system sprzedażowy powinien odróżniać prawdziwe transakcje B2B od sprzedaży konsumenckiej, ponieważ błędne przypisanie statusu klienta może prowadzić do zastosowania niewłaściwej stawki, deklaracji i całego mechanizmu rozliczenia.

Podsumowanie: trzy kraje, trzy różne role w rozliczeniu VAT

W modelu, w którym polska firma przechowuje własny towar w Niemczech i sprzedaje go konsumentom we Francji, nie ma jednego „kraju VAT” odpowiadającego za cały proces. Poszczególne państwa pojawiają się na różnych etapach i pełnią różne funkcje. Polska jest państwem siedziby przedsiębiorcy oraz państwem, z którego własny zapas zostaje przemieszczony do Niemiec. Po stronie polskiej transfer jest co do zasady rozpoznawany jako WDT własnych towarów. Polska może być również państwem identyfikacji dla unijnej procedury OSS, za pośrednictwem której przedsiębiorca raportuje VAT należny w innych państwach konsumpcji. Nie oznacza to jednak, że sprzedaż z niemieckiego magazynu do Francji podlega polskiej stawce VAT.

Niemcy są państwem, do którego trafia własny zapas i w którym po stronie przedsiębiorcy co do zasady powstaje WNT. Rozpoznanie tego nabycia oraz późniejsze czynności wykonywane z niemieckiego stocku powodują w standardowym modelu konieczność niemieckiej rejestracji VAT i lokalnego raportowania. Jeżeli z tego samego magazynu sprzedajesz towar niemieckiemu konsumentowi, jest to lokalna sprzedaż niemiecka rozliczana poza OSS. Niemcy są również państwem rozpoczęcia transportu przy sprzedaży do Francji, dlatego sprzedaż rozpoczynająca się z niemieckiego stocku musi być prawidłowo odzwierciedlona w danych OSS, wraz z właściwym niemieckim numerem identyfikacyjnym VAT zgodnie z zasadami procedury.

Francja jest państwem konsumpcji przy sprzedaży B2C z niemieckiego magazynu do francuskiego klienta. To właśnie dlatego do takiej WSTO stosujesz francuski VAT właściwy dla konkretnego produktu. W omawianym modelu próg 10 000 EUR nie pozwala pozostawić tej sprzedaży w VAT państwa wysyłki, ponieważ przedsiębiorca jest ustanowiony w Polsce, a towar rozpoczyna transport w Niemczech. Francuski VAT można natomiast rozliczyć przez OSS w Polsce, bez konieczności tworzenia francuskiej rejestracji wyłącznie z tytułu prawidłowo objętych procedurą transakcji WSTO.

Cały schemat można więc sprowadzić do trzech pytań: gdzie znajduje się towar przed sprzedażą, skąd faktycznie rozpoczyna transport i dokąd zostaje dostarczony. Dopiero po ustaleniu tych elementów można prawidłowo przypisać transakcję do WDT, WNT, sprzedaży lokalnej albo WSTO i zdecydować, czy dana czynność trafia do lokalnej deklaracji VAT, czy do OSS. Przy zagranicznym fulfillmentcie poprawne rozliczenie zaczyna się więc nie od stawki wpisanej w sklepie, lecz od rzeczywistej drogi towaru.

Damian Frątczak

Damian Frątczak

Sales Specialist

Specjalista sprzedaży od ofert VAT dla e-commerce – tłumaczy zawiłości podatkowe na prosty język, żeby klient wiedział, za co konkretnie płaci. Nie owija w bawełnę i nie sprzedaje na siłę – najpierw słucha, a dopiero potem proponuje rozwiązanie. Jego doświadczenie w pracy z ludźmi ułatwia mu zrozumienie problemów klienta i znalezienie wyjścia z każdej sytuacji podatkowej. W kontakcie luźny i bezpośredni, ale zawsze konkretny – bo w VAT-cie nie ma miejsca na lanie wody.

Niniejsza publikacja ma charakter niewiążącej informacji i służy ogólnym celom informacyjnym. Przedstawione informacje nie stanowią doradztwa prawnego, podatkowego ani w zakresie zarządzania, jak również nie zastępują indywidualnego doradztwa. Przy opracowaniu niniejszej publikacji dołożono należytej staranności, jednak bez przejęcia odpowiedzialności za prawidłowość, aktualność i kompletność prezentowanych informacji. Treści w niej zawarte nie stanowią samodzielnej podstawy do działania i nie mogą zastąpić konkretnego doradztwa w indywidualnej sprawie. Odpowiedzialność autorów lub amavat® jest wyłączona. W razie potrzeby uzyskania wiążącej opinii prosimy o bezpośredni kontakt z nami. Treść niniejszej publikacji stanowi własność intelektualną amavat® lub firm partnerskich i podlega ochronie z tytułu praw autorskich. Osoby korzystające z tych informacji mogą pobierać, drukować i kopiować treść publikacji wyłącznie na własne potrzeby.